Drinkwaterhygiëne als extra verdedigingslaag tegen vogelgriep

Wanneer vogelgriep (Highly Pathogenic Avian Influenza, HPAI), zoals het subtype H5N1, opduikt, ligt de focus in de pluimveesector meestal op zichtbare bioveiligheidsmaatregelen. Denk aan hygiënesluizen, bezoekersregistratie, transportbeperkingen en het voorkomen van contact met wilde vogels.

Deze maatregelen zijn belangrijk. Tegelijkertijd is er een minder zichtbare factor die dagelijks door de hele stal stroomt: het drinkwatersysteem.

Water wordt vaak gezien als een standaardvoorziening, maar in werkelijkheid kan het ook een rol spelen in het transport van micro-organismen door het hele leidingnetwerk van een stal. Daarom verdient het drinkwatersysteem aandacht als onderdeel van een doordachte strategie op het gebied van hygiëne.

Water als transportroute voor micro-organismen

In een pluimveestal stroomt dagelijks een grote hoeveelheid water door tanks, leidingen en drinknippels. Wanneer dit systeem verontreinigd raakt met organisch materiaal, kan water functioneren als een transportmiddel. Het verplaatst dan niet alleen water, maar mogelijk ook bacteriën, schimmels en virusdeeltjes door het hele drinkwatersysteem.

Voor influenza A-virussen, waartoe ook vogelgriep behoort, is bekend dat zij onder bepaalde omstandigheden infectieus kunnen blijven in waterige omgevingen. Factoren zoals temperatuur, pH en organische belasting spelen daarbij een belangrijke rol (Brown et al., 2009).

Dat betekent niet dat drinkwater automatisch een bron van besmetting is. Wel onderstreept het dat waterhygiëne een relevante schakel kan zijn in het beperken van microbiële belasting binnen de stalomgeving.

Biofilm: de verborgen uitdaging in drinkwaterleidingen

Een veelvoorkomende uitdaging in drinkwatersystemen is biofilmvorming.

Micro-organismen kunnen zich hechten aan de binnenwand van leidingen en daar een beschermende structuur vormen. Deze structuur staat bekend als biofilm.

Biofilm kan:

• micro-organismen beschermen tegen externe invloeden
• organisch materiaal vasthouden
• leidingen moeilijker te reinigen maken

Hierdoor kan biofilm bijdragen aan de persistentie van micro-organismen in watersystemen (Flemming & Wingender, 2010).

Voor pluimveebedrijven die hun hygiënniveau structureel willen verbeteren, is het beheersen van biofilm daarom een belangrijk onderdeel van drinkwatermanagement.

Continue desinfectie van drinkwater

Het Watter-systeem produceert op locatie een desinfectie-oplossing op basis van HOCl.

Hypochlorigzuur (HOCl) is een krachtig desinfectiemiddel. In tegenstelling tot veel traditionele chlooroplossingen kan het gemakkelijker door de beschermende buitenlaag van bacteriën en virussen dringen. Daardoor kan het micro-organismen snel inactiveren (Block, 2001).

Door deze oplossing continu en automatisch in lage concentraties toe te voegen aan het drinkwater, kan bestaande biofilm geleidelijk worden afgebroken en kan nieuwe aangroei worden beperkt.

Virucide werking van Watter

In het kader van vogelgriep is het relevant dat desinfectiemiddelen niet alleen bacteriën, maar ook virussen kunnen inactiveren.

De door het Watter-systeem geproduceerde oplossing is getest volgens Europese normen voor desinfectie, waaronder:

• EN 1276 – bactericide werking
• EN 1650 – werking tegen gisten en schimmels
• EN 14476 – virucide werking

De EN 14476-test is een gestandaardiseerde Europese methode voor het aantonen van virucide activiteit van desinfectiemiddelen (European Committee for Standardization, 2019).

Dit betekent dat de oplossing onder de testcondities van deze norm virussen kan inactiveren. In de praktijk kan dit bijdragen aan het verlagen van microbiële druk binnen het drinkwatersysteem als onderdeel van een bredere hygiënestrategie.

Zelf produceren = niet gevoelig voor prijsstijgingen

Een belangrijk kenmerk van het systeem is dat de desinfectie-oplossing op het bedrijf zelf wordt geproduceerd.

De benodigde grondstoffen bestaan uit slechts:

• water
• zout
• elektriciteit

Hierdoor zijn bedrijven minder afhankelijk van externe leveranciers van conventionele, gebottelde desinfectiemiddelen. 

Vooral in periodes van verhoogde infectiedruk, wanneer de vraag naar hygiënemiddelen sterk toeneemt, kunnen prijzen oplopen. Zelf produceren zorgt dan voor meer zekerheid in beschikbaarheid en kosten.

Drinkwaterdesinfectie als onderdeel van bioveiligheidsplan

Geen enkele maatregel kan vogelgriep volledig voorkomen. Effectieve bioveiligheid bestaat altijd uit een combinatie van maatregelen, waaronder:

• stalhygiëne
• bezoekersbeheer
• monitoring
• infrastructuur
• watermanagement

Drinkwaterhygiëne wordt daarbij vaak onderschat als risico.

Door het hygieneniveau te verhogen, kan het Watter-systeem een extra verdedigingslaag vormen binnen de totale bioveiligheidsstrategie van een pluimveebedrijf.

Referenties

• Block, S. S. (2001).
  Disinfection, Sterilization, and Preservation (5th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
• Brown, J. D., Goekjian, G., Poulson, R., Valeika, S., & Stallknecht, D. E. (2009).
  Avian influenza virus in water: Infectivity is dependent on pH, salinity and temperature.
• EN 14476: Chemical disinfectants and antiseptics – Quantitative suspension test for the evaluation of virucidal activity.
• Flemming, H.-C., & Wingender, J. (2010)
  The biofilm matrix. Nature Reviews Microbiology, 8, 623–633.