Koeltorens zijn onmisbaar voor de koeling binnen veel industriële processen. Maar ze brengen ook operationele risico's met zich mee. Door de gunstige temperaturen en stilstaand water vormen ze de ideale broedplaats voor bacteriën en de groei van biofilm. Voor de facility- of kwaliteitsmanager is een proactieve waterbehandeling van de koeltoren dan ook essentieel om de water/productkwaliteit en procescontinuïteit te garanderen.

Waarom uw koeltoren schoonmaken en desinfecteren verplicht is

Koelwatertorens creëren een ideale omgeving voor microbiële groei: lauw water, ruime verblijftijd, contact met omgevingslucht en vaak zones met stilstaand water. In deze omstandigheden kunnen biofilm, slijm en afzettingen ontstaan, die niet alleen de warmteoverdracht verslechteren maar ook een reservoir vormen voor pathogenen zoals Legionella pneumophila.

De Nederlandse wetgeving stelt hierom strenge eisen aan het beheer van koeltorens. Bedrijven moeten een risicoanalyse uitvoeren en een beheersplan opstellen. Als bij de verplichte controles meer dan 100 kolonievormende eenheden per liter (kve/l) aan Legionella worden aangetroffen, bent u verplicht direct maatregelen te nemen. Boven de 1.000 kve/l is er sprake van acuut gevaar; en moet er actief actie worden ondernomen. Bij waarden boven de 10.000 kve/l moet u direct aanvullende maatregelen treffen en het bevoegd gezag (gemeente of Omgevingsdienst) informeren. Bij een (dreigende) uitbraak dient ook de GGD te worden ingelicht (1).

Het schoonmaakproces van een koeltoren

De volgende stappen zijn het proces dat u moet doorlopen voor een goede reiniging:

  • Uitschakelen en isoleren: Schakel de installatie uit en isoleer het systeem voordat u begint.
  • Aftappen: Tap het koelwater volledig af en verwijder grof vuil en slib uit de waterbak.
  • Mechanisch reinigen: Reinig de vulpakketten, waterbak, druppelvangers en nozzles met hogedrukreiniging om biofilm, kalkaanslag en slib te verwijderen.
  • Chemisch desinfecteren: Behandel de volledige installatie met een desinfectiemiddel om achtergebleven bacteriën, waaronder Legionella, te doden.
  • Spoelen en controleren: Spoel de installatie grondig door en controleer sproeisystemen, bakken, zeven en overige componenten op beschadigingen.
  • Starten met behandeld water: Vul de toren opnieuw met behandeld water en herstart de installatie.

Conform de Nederlandse wet- en regelgeving dient deze reiniging minimaal één keer per jaar te worden uitgevoerd; afhankelijk van de belasting en omgeving kan dit vaker noodzakelijk zijn (2).

De gevolgen van slechte reiniging

Wanneer een koeltoren niet goed schoon wordt gehouden, ontstaat er snel biofilm in de leidingen. Deze biologische laag heeft direct nadelige gevolgen voor uw bedrijfsvoering:

  • Hogere energiekosten: Biofilm isoleert de warmtewisselaars, waardoor de warmteoverdracht verslechtert. Dit leidt tot een flink hoger energie- en waterverbruik van de gehele installatie (3,4).
  • Mogelijke schade aan machines: De micro-organismen in de biofilm kunnen zuren afscheiden die metalen leidingen aantasten (roest en putcorrosie), wat de levensduur van uw kostbare machines kan verkorten.
  • Financiële risico's: Ernstige besmettingen kunnen leiden tot onverwachte productiestops, claims van gedupeerden en zware boetes of gedwongen sluiting door toezichthouders.

Nadelen van chemische reiniging

Veel bedrijven kiezen traditioneel voor een periodieke schoonmaak van de koeltoren en behandelen het water met chemische shocks van agressieve middelen, zoals vloeibaar bleekmiddel (natriumhypochloriet), waterstofperoxide of broom. Deze reactieve aanpak kent echter nadelen:

  • Tijdelijk effect: Chemische shocks doden bacteriën vaak alleen aan de oppervlakte. De bacteriën diep in de biofilm overleven en bouwen de beschermende laag snel weer op.
  • Risico op doseerfouten: Onderdosering maakt de desinfectie ineffectief, terwijl overdosering leidt tot onnodig hoge kosten en versnelde corrosie van uw installatie.
  • Arbo- en milieurisico's: Traditionele chemicaliën zijn gevaarlijk in gebruik, vallen vaak onder de CMR-classificatie en vereisen strenge opslagmaatregelen en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's).
  • Tijdsintensief: Met de administratie die rondom de opslag van chemische middelen ontstaat bent u veel waardevolle tijd kwijt die beter gebruikt kan worden. Denk hierbij aan SDS management, rapportages en voorraadbeheer.

Het alternatief: continue desinfectie met een Watter-systeem

Het Watter-systeem produceert HOCl op locatie via elektrolyse: een bewezen effectief desinfectiemiddel gemaakt van enkel water, zout en elektriciteit. Dit maakt continue dosering mogelijk, zodat koelwater structureel voldoet aan de microbiologische waarden vastgelegd in de wet. Door de combinatie van oxidatieve werking, continue dosering en on-site productie van ons HOCl kan de microbiologische belasting in koelwatertorens effectief worden teruggedrongen.

Voor facility- en quality managers biedt dit een manier om een integraal waterkwaliteitsprogramma op te zetten: periodieke mechanische reiniging van vulpakketten en bassins, het voorkomen van stilstaande leidingen, het bewaken van pH en geleidbaarheid, en het continu doseren van HOCl met automatische regeling. In de praktijk resulteert dit in schoner koelwater, minder biofilm en een structureel lagere kans op legionellagroei.

Het Watter-systeem is een optie die periodieke reiniging kan verbeteren door een constante desinfectie als oplossing te bieden. De biologische waterkwaliteit blijft zo continu hoog, waardoor biofilm en Legionella minder snel de kans krijgen om te groeien. Dit vormt de basis om legionella in uw koeltoren te voorkomen.

De voordelen van het Watter-systeem op een rij:

    • Constant vers desinfectiemiddel: Ons HOCl wordt in situ gegenereerd op basis van elektrolyse, waardoor de kosten van transport en opslag vervallen. Bij de gebruikte concentraties is HOCl aantoonbaar krachtiger dan natriumhypochloriet, waardoor lagere doseringen volstaan voor hetzelfde microbiologische effect. Bovendien breekt HOCl biologisch snel af (2). 
    • Effectieve microbiologische beheersing: Ons HOCl is bewezen effectief getest tegen een breed spectrum aan bacteriën, virussen, schimmels, gisten en biofilm.
    • Geen PBM nodig: Voor het gebruik van Watters HOCl zijn geen PBM nodig die bij veel gebruikte middelen zoals natriumhypochloriet en chloordioxide verplicht zijn.
    • Kostenbesparend: Voor slechts €10,- produceert u 1000 liter middel dat ook nog eens 100x effectiever is dan conventioneel chloor (natriumhypochloriet).
    • Minimaliseer het risico op doseerfouten: Het Watter-systeem doseert continu en proportioneel op basis van het werkelijke watervolume, waardoor de kans op over- of onderdosering lager is.

In combinatie met standaard maatregelen (reiniging, spoeling, afzettingscontrole) kan het Watter-systeem helpen om koelwaterinstallaties microbiologisch stabieler te maken en daarmee gezondheids- en procesrisico's te reduceren.

Referenties:

  1. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO. (2024). Legionella: preventie en beheersplan. Ondernemersplein.overheid.nl. https://ondernemersplein.overheid.nl/wetten-en-regels/legionella-voorkomen/
  2. RIVM. (2024). RIVM [Review of RIVM]. RIVM. https://www.rivm.nl/legionella/legionella-preventie
  3. Endress+Hauser. (n.d.). Biofilm, scaling en andere vreemde zaken. Endress+Hauser. https://portal.endress.com/dla/5001136/4848/000/00/Biofilm_scaling_en_andere_vreemde_zaken.pdf
  4. Aquarius Technologies. (n.d.). Biofilm effects on heat transfer of heat exchangers. Aquarius Technologies. https://aquariustech.com.au/wp-content/uploads/bsk-pdf-manager/Biofilm_and_Energy_Loss_3.pdf