Legionella pneumophila bestrijden

Legionella pneumophila is een bacterie die zich in water kan ontwikkelen en die besmettelijke longontstekingen, bekend als legionellose, kan veroorzaken. De bacterie kan worden aangetroffen in waterbronnen zoals warmwaterbronnen, airconditioningsystemen, waterreservoirs en sproei- en besproeiingssystemen.

Hoe ontstaat Legionella in waterleidingen?

Legionella kan zich ontwikkelen in waterleidingen wanneer ze in contact komen met water met een temperatuur tussen 20-45°C. De bacterie vermenigvuldigt zich snel bij deze temperaturen, vooral als er niet voldoende beweging en/of filtratie is. Dit betekent dat legionella zich kan ontwikkelen in gedeeltes van het waterleidingsysteem waar water stilstaat, zoals opstoppingen, verzamelbekkens en opslagtanks.

Andere factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van legionella in waterleidingen zijn:

• Biofilm: Legionella kan zich nestelen in de biofilm die zich kan vormen in de waterleidingen. Biofilm is een dunne, beschermende laag van bacteriën en micro-organismen die zich op oppervlakken van waterleidingen kunnen vestigen.
• Waterkwaliteit: Legionella kan zich ontwikkelen in water met een hoog gehalte aan organische verontreinigingen, zoals bezinksel en afvalstoffen.
• Warm water: Warm waterbevoorrading, zoals warm waterverwarming, verhoogt de kans op legionella-ontwikkeling.
• Lage stroom: Legionella-bacteriën kunnen zich vermenigvuldigen in delen van het waterleidingsysteem waar de waterstroom traag is, zoals in stilstaand water of in de verzamelbekkens.

Om de ontwikkeling van legionella in waterleidingen te voorkomen, is het belangrijk om regelmatig te ontsmetten en te filteren en de waterkwaliteit te controleren.

De groeisnelheid van legionella

Inzicht in de snelheid waarmee kolonies zich vormen, is van cruciaal belang voor de risicobeoordeling. Legionella groeit niet zomaar; onder de juiste omstandigheden vermenigvuldigt de bacterie zich exponentieel.

• De verdubbelingssnelheid: Onder ideale omstandigheden, met name bij watertemperaturen tussen 37 °C en 42 °C, kan de legionellapopulatie zich in slechts 2 tot 3 uur verdubbelen [1].
• Van sporen naar toxisch: Door deze exponentiële groei kan een systeem dat op maandag nog ‘schoon’ is, tegen het weekend gevaarlijke CFU-drempels (Colony Forming Unit) bereiken als het water stagneert [2].
• De lag-fase: Nadat de bacterie een nieuw systeem is binnengedrongen, is er vaak een korte “lag-fase” waarin de bacterie zich aanpast. Zodra ze echter een biofilm binnendringen, stabiliseert hun groeisnelheid omdat ze niet langer tegen de omgeving vechten; ze voeden zich ermee [3].

Waarom het beheersen van legionella belangrijk is

Het onderhouden van watersystemen in fabrieken en gebouwen gaat over meer dan alleen het volgen van regels; het gaat om het handhaven van een hygiënische omgeving. Legionella is een bacteriesoort die in water leeft, maar zich anders gedraagt dan veel andere ziektekiemen.

1. De manier waarop het zich door de lucht verplaatst

De meeste waterziektekiemen veroorzaken alleen problemen als je ze inslikt. Legionella kan zich echter via de lucht verspreiden. Dit gebeurt wanneer de bacteriën terechtkomen in minuscule, onzichtbare waterdruppeltjes (nevel of sproeinevel) die in de lucht zweven [1].

Omdat deze minuscule druppeltjes door de wind of via ventilatieopeningen kunnen worden meegevoerd, kunnen de bacteriën zich ver van de waterbron verspreiden. Daarom is het van groot belang om systemen die nevel produceren goed te beheren, zoals:

• Koeltorens: grote installaties bovenop gebouwen die met behulp van ventilatoren warmte afvoeren, waarbij vaak een lichte nevel ontstaat.
• Sierfonteinen: waterpartijen die water in de lucht sproeien of spetteren.
• Vernevelingssystemen: Sproeiers die worden gebruikt om ziektekiemen weg te spoelen, open ruimtes schoon te maken of werkplekken netjes en gezond te houden.

2. Waarom gewone reiniging vaak niet werkt

Hoewel standaard reinigingsmethoden bij regelmatig gebruik vaak effectief zijn, kan Legionella soms blijven bestaan door zich te verschuilen in een ‘schild’ dat biofilm wordt genoemd, een slijmerige laag die aan de binnenkant van leidingen groeit. Onder bepaalde omstandigheden kan dit schild volledige uitroeiing bemoeilijken:

• Warmtepenetratie: Het doorspoelen van leidingen met zeer heet water is een veelgebruikte manier om bacteriën aan te pakken. Als er zich echter een dikke biofilm heeft gevormd, dringt de warmte mogelijk niet volledig door tot in het midden van het slijm. Als de bacteriën in het midden overleven, kunnen ze weer gaan groeien zodra de watertemperatuur daalt. [4]
• Chemische barrières: Standaard reinigingsmiddelen zoals chloor zijn effectief, maar ze kunnen door de bovenste laag van de biofilm worden ‘opgebruikt’. In gevallen waarin de biofilm zich heeft gevestigd, bereikt mogelijk minder van het reinigingsmiddel de bacteriën die zich diep in de laag verschuilen.[5]

Opmerking: Deze methoden zijn veel effectiever als ze regelmatig worden toegepast, omdat ze voorkomen dat de biofilm dik genoeg wordt om de bacteriën te beschermen.

Plaatsen waar legionella vaak voorkomt

In de bedrijfswereld komt Legionella vooral voor op plaatsen waar het water warm is of lang stil staat.

HOCl als effectief desinfectiemiddel

Een uitstekende methode om Legionella pneumophila te bestrijden in water is het gebruik van hypochloorzuur (HOCl) als desinfectiemiddel. HOCl is een oxiderend middel dat uiterst effectief is in het doden van een breed scala aan bacteriën en virussen, waaronder Legionella pneumophila. Het is een veilige en milieuvriendelijke optie en heeft minder risico op bijproducten. Het is belangrijk om het juiste concentratieniveau van HOCl te bepalen en het water lang genoeg te behandelen om de bacterie te doden. HOCl kan een uitstekende optie zijn voor plaatsen waar chloor niet gebruikt kan worden, zoals drinkwaterinstallaties voor vee.

Op locatie te genereren met het Watter-systeem

Het Watter-systeem is een in situ desinfectietechnologie. In situ is Latijn voor ter plekke. Door uw desinfectant op locatie zelf te produceren, sluit u daarmee een aantal schakels uit in het proces, door inkoop, opslag en tranport van de normaliter gevaarlijke stoffen overbodig te maken. Een grote stap voorwaarts in duurzaamheid dus! En omdat ons systeem, middels electrolyse, het desinfectiemiddel produceert met water en zout als grondstoffen, is het proces milieuvriendelijker en duurzamer is dan andere desinfectiemethoden.

Referenties

1. CDC. “How Legionella Spreads.” Legionella (Legionnaires’ Disease and Pontiac Fever), 24 Apr. 2024, www.cdc.gov/legionella/causes/?CDC_AAref_Val=www.cdc.gov/legionella/about/causes-transmission.html.
2. CDC. “CDC Archives.” Cdc.gov, 2024, https://archive.cdc.gov/#/details?url=https://www.cdc.gov/vitalsigns/legionnaires/index.html
3. Environmental Protection Agency. (2016). Technologies for Legionella control in concentrated building water systems (EPA 810-R-16-001).https://www.epa.gov/sites/default/files/2016-09/documents/legionella_document_master_september_2016_final.pdf
4. Pecastaings, B. J., Bertholon, I., Segonds, C., Martini, C., & Roques, C. (2010). Development of heat-shock resistance in Legionella pneumophila modeled by experimental evolution. Applied and Environmental Microbiology, 76(24), 8101–8106. https://doi.org/10.1128/AEM.00162-10
5. SHP Wassertechnik GmbH. (2025, March 25). Biofilms in drinking water systems – challenges and measures. https://shp-wassertechnik.de/en/information-centre/expertise-shp-wassertechnik/biofilms-in-drinking-water-systems-en